Gedrag is aanpasbaar, ook niet functioneel gedrag

Over veranderen gesproken... in mijn trainingen geef ik vaak aan dat gedrag aanpasbaar is. Waarom is het dan toch nog niet zo gemakkelijk om die knop om te zetten? Want zeg nou zelf: die katterige reactie, het in stand houden van een ongezonde en stressvolle levensstijl, dat stond niet op je verlanglijstje, toch? Als je (onfunctioneel) gedrag, dat je al zo lang kent, wilt aanpassen, dan heb je daar wel iets voor nodig.

Stel je bent 40 jaar en je hebt tijdens die 40 jaar van je leven allemaal ervaringen verzameld die het bewijs leverden dat het gedrag dat je tot dan toe ten toon spreidde het meest functionele was (terwijl het je nu een burn-out oplevert). Dan heb je in de eerste plaats inzicht nodig (om te weten hoe het nu eigenlijk écht voor je werkt) en creativiteit om nieuwe ervaringen te creëren die het tegendeel bewijzen. Ben je eenmaal zover dan zul je veel hebben aan eigenschappen als doorzet en discipline om het ook daadwerkelijk anders te gaan doen.

Stel je hebt 20 jaar van je leven gerookt en al die tijd heb je roken geaccocieerd met gezelligheid, dan moet er dus iets gebeuren wil jij bewust die twee verbindingen loskoppelen. Als ik zeg 'roken is niet goed voor je, dat weet je', dan ben je namelijk nog niet gestopt met roken. Je zult bewust een nieuwe associatie met roken moeten maken, bijvoorbeeld roken versus ongezondheid en moeten kiezen welke koers je in het vervolg wilt volgen.

Stel, je woont in een land als Griekenland en je bent gewend dat je de belasting straffeloos kunt ontduiken en dat het normaal is om na je 45ste niet meer te hoeven werken... hoe gemakkelijk is het dan nog om de cultuuromslag te maken en te doen zoals een land als Nederland (een van huis uit calvinistisch land met een groot arbeidsethos)?

Met ander woorden, het is nog niet zo gemakkelijk... maar niet onmogelijk volgens mij. Dus wat te doen… Doe vooral jezelf een plezier en:

- wees loyaal aan jezelf in plaats van aan je werk of aan al die anderen;
- laat die afspraak met jezelf niet de eerste zijn die je breekt;
- kies bewust m.a.w. realiseer je waar je ja tegen zegt en waar je dus nee tegen zegt en onderzoek of het ook anders kan;
- nu je toch het onderzoek bent aangegaan, laat deze stage je dan helpen bij je ontwikkeling. Creëer vooral veel nieuwe ervaringen die het doen van nieuw gedrag positief bevestigen en weet ‘mislukking bestaat niet alleen feedback’;
- tot slot, wees ook mild voor jezelf, van een schouderklopje is nog niemand geblesseerd geraakt.

Marije Friese
Friestijl training en coaching

Maar zo bedoelde ik het niet

Peter is sinds een aantal jaar financialmanager bij een landelijk bedrijf, lid van het ManagementTeam en onder meer verantwoordelijk voor een afdeling van15 medewerkers. Bij de uitvoering van zijn werkzaamheden stuit hij regelmatig op weerstand en barrières in relatie tot anderen. Peter geeft aan dat hij zich op zulke momenten scherp kritisch uit, stellig is en stevig vast houdt aan wat er ooit is afgesproken. Dit komt zijn persoonlijk functioneren niet ten goede. Daarom heeft hij op eigen verzoek een coachtraject aangevraagd, met als doel dit functioneren te verbeteren.

We bespreken zijn gedrag en Peter komt dan zelf tot de conclusie dat het gevoel afgewezen te worden en denken in termen van goed en fout (wat Peter van huis uit heel goed kent) het huidige gedrag in stand houdt.

We kijken naar de angst voor afwijzing en het goed willen doen. Door te weten wat je nog belangrijker vindt dan wat je absoluut wilt vermijden (afwijzing), door te weten door welke waarden je wordt gedreven (ik houd me aan de regels want dat is het enige wat ik ken) kun je een ander laten weten wat voor jou belangrijk is. Je kunt een ander laten weten hoe jij wilt dat hij of zij met jou communiceert. Tot nu toe is het zichtbare gedrag (als jij dit of dat zegt dan reageer ik met stelligheid, boosheid en wellicht agressiviteit) niet hetzelfde als dat wat Peter eigenlijk had willen laten zien, had willen zeggen. De uitdrukking ‘maar zo bedoelde ik het niet’, komt dan vaak als mosterd na de maaltijd.

Als je werkelijk assertief gedrag vertoont, kun je een ander laten weten hoe jij wilt dat hij of zij met jou communiceert. Zo voorkom je pro-actief dat op je rode knop wordt gedrukt. Zo ga je ook daadwerkelijk zeggen wat je bedoeld. Soms is dat veel simpeler dan je denkt, want als ik vraag ‘wat bedoelde je precies’, volgt er meestal een heldere uitleg. Soms is zeggen wat je bedoelt nog niet zo gemakkelijk omdat een oud patroon nog een rookgordijn vormt. Met Peter ben ik achter het gordijn gaan kijken opzoek naar dat wat het tegenovergestelde belichaamd van het scherpe gedrag van Peter tot nu toe. Want nogmaals, door te weten wat je nog belangrijker vindt dan wat je absoluut wilt vermijden (wat wil je eigenlijk bereiken?) door te weten door welke waarden je wordt gedreven (de waarden die ik tot nu toe hanteerde zijn die in de huidige situatie en context nog steeds functioneel?) kun je een ander laten weten wat voor jou belangrijk is. Je kunt een ander laten weten hoe jij wilt dat hij of zij met jou communiceert. Zo kan dat wat je zegt ook dat wat je bedoelt worden.

Marije Friese
Friestijl training en coaching

Goed beter best

Karin streeft naar perfectie en doet liever nog een keer iets over ook al heeft een ander zijn best gedaan voor een goed eindresultaat. Ze geeft aan dat ze erg veel behoefte heeft aan structuur, dat geeft haar zekerheid. Met name omdat ze nog niet zo lang werkzaam is in de telecombranche. Zo heeft ze in mappen haar werk verdeeld in lopende zaken en afgehandelde zaken. In het proces gaat soms wel eens iets mis en zo kan ze alles makkelijk weer terugvinden. Dit is enerzijds erg verstandig en ze doet er goed aan dat ze haar werk zo organiseert. Anderzijds zal ze, naar mate ze meer bekend wordt met de gang van zaken in het bedrijf, haar (over)georganiseerde papierwinkel wel meer los moeten laten, anders wordt het een last in plaats van een handigheidje. Karin mag van haar leidinggevende een training volgen. We hebben een intake gesprek omdat ze mogelijk deelnemer wordt in de training keuzemanagement van Friestijl. Tijdens ons gesprek wordt het volgende duidelijk:

Als ik Karin vraag haar werkzaamheden een cijfer te geven, geeft ze aan dat ze van een acht naar een tien wil. Ze geeft tegelijkertijd aan dat dit onrealistisch is. Bovendien, zegt ze, duurt het vaak te lang, is haar werk nauwelijks zichtbaar en wordt er door haar collega’s vaak helemaal niet naar gevraagd. Wat wil zij er (onbewust) mee bereiken vraag ik: “Iedereen tevreden houden…” Wat ze ermee bereikt is vertraging. Een training timemanagement, effectief en efficiënt omgaan met tijd, plannen en organiseren lijkt Karin wel wat.

Mijn idee is dat Karin prima kan plannen en organiseren. Waar ze mogelijk meer moeite mee heeft is keuzes maken. De vrijheid voelen om nee te zeggen. Keuzes maken wordt vaak als een dilemma ervaren, echter keuzes maken doen we de hele dag door. Dus zou je denken dat we er aardig bedreven in zijn. Hoe komt het dan, dat er vaak zo weinig terecht komt van intentie verklaringen en goede bedoelingen? Omdat goede bedoelingen alleen niet genoeg blijken om resultaat te boeken. Het probleem is ook niet dat er niet genoeg gewild of gewenst wordt, eerder dat er niet bewust gekozen wordt. Want weet jij, als je ergens ja tegen zegt, waar je dan nee tegen zegt? En, als je nooit eens nee zegt, wat is dan nog de kracht van ja zeggen? Dit zijn interessante vragen en het is de moeite waard om te onderzoeken wat daarop je antwoord is.

Marije Friese
Friestijl training en coaching

De mythe van de parel en de zee

De mythe van de parel en de zee.
Bonkende golven op de kade van de zoete zomer zon.
Bruisend en hongerig maakt jouw zout mijn lippen droog.
Jouw schuimkoppen laten mij zweten in mijn oesterschelp.
Ik wil eruit, zwemmen in jou, mijn zee. 

Langs elke zijde echoot jouw gestalte

als een schaduw mij vergezellend,
maar wil ik zoete troost van jou,
dan schuurt mijn gezicht
over een ruwe huid van stenen.

En, geen schelp is mijn bagage meer

slechts een paspoort voor het paradijs.

Marije Friese
Uit: Doe maar dicht maar 1993

Verandermanagement

“Er zijn vaak honderd redenen om iets niet te doen, maar juist die éne reden om het wel te doen zou genoeg moeten zijn. Het zou toch heel treurig zijn als je spijt krijgt van dingen die je niet hebt gedaan, want van alle dingen die je wel doet, kun je uiteindelijk alleen maar iets leren." - Kluun

In mijn werk en ook daar buiten leer ik nog iedere dag. Ooit studeerde ik aan de balletacademie en danste in een internationaal gezelschap. Door knieblessures leerde ik mij focussen op nieuwe uitdagingen: een universitaire studie communicatiewetenschappen, een docentbevoegdheid, de organisatie van internationale samenwerkingsprojecten en het behalen van diverse NLP diploma´s. Tijdens een voettocht naar Santiago de Compostela begreep ik dat er nog veel meer is, om te ervaren, om te voelen, om van te genieten, om werkelijk te zien. En dat ieder mens een doel in zijn leven zou moeten hebben, positief geformuleerd! Dat houdt 'em wakker en scherp! Ik leerde dat doelen behalen resultaten zijn van bewuste keuzes. Mijn aanpak was echter blessure gevoelig, ik was te snel, te krachtig en had te weinig souplesse. Ik keek niet uit voor de gevaren onderweg en navigeerde als een brokkenpiloot door de porseleinkast. Dus leerde ik nieuwsgierig te zijn naar andere wegen. Ik leerde waar ik wel van mijn pad af wilde wijken en waar ik niet het pad van andermans tevredenheid wilde volgen. Gaande weg heb ik mijn stappenplannen aangepast en verbeterd. Met een SMARTplan maakte ik inzichtelijk waar ik stond ten opzichte van mijn doelen en hoe ik daar komen zou. Het karakteristieke ervan is dat het een groei document is. In mijn groei document zijn er daarom nog dingen 'niet af'. Ik heb de vrijheid genomen om mezelf die ontwikkeling te gunnen. En dat wat onderweg op mijn pad komt, voeg ik toe aan mijn persoonlijke opleiding. Wat mij inspireert, wat mij beweegt, wat mij in gang zet en wat mij raakt, is wat mij positief verandert. Dit is voor mij verandermanagement en deze beweging gun ik iedereen!

Marije Friese
Friestijl training en coaching

Dansend in balans

Ik werk als trainer, coach en tegenwoordig ook als docent. Ik train volwassenen die het vak van kindercoach willen leren. Ik coach mensen die met een persoonlijk vraagstuk zitten en ik geef sinds februari les op de Hanzehogeschool in Groningen. Dat betekent dat ik veel doe, maar als ik in een paar woorden zou omschrijven waar het werkelijk om gaat is dat persoonlijke effectiviteit. Persoonlijke effectiviteit betekent voor mij balans, evenwicht, de flexibiliteit om je aan te passen aan verschillende situaties met verschillende gedragingen zonder daarbij jezelf te verliezen. In mijn praktijk hoor ik vaak: ‘goh, wat had ik dit graag op school willen leren’. Dat kan nu gelukkig. In de training persoonlijke effectiviteit (vraag informatie aan via info@friestijl.nl). Daarnaast vind ik het vooral leuk om het beste uit mensen naar boven te halen. Dat begint al bij jónge mensen; deze (opnieuw) inzicht geven in hun eigen mogelijkheden, kwaliteiten of zaken die nu misschien nog onduidelijk voor ze zijn. Daar kan ik erg van genieten. Omdat balans natuurlijk ook terugkomt in dans, heb ik een leuke foto toegevoegd van mijzelf op de dansvloer.
 
Marije Friese
Friestijl training en coaching